The Happiness Hypothesis

Finding Modern Truth In Ancient Wisdom

Jonathan Haidt (2006)

Meer informatie: Amazon

Nederlandse vertaling: De gelukshypothese

Meer informatie: Bol.com

Wat is wijsheid? Wat leidt tot een betekenisvol leven, tot een deugdzaam leven, tot geluk? Het is een vraag die velen over de eeuwen heen heeft bezig gehouden en ook mij bezig houdt. Om deze vraag te kunnen beantwoorden, heeft de auteur tientallen klassieke werken bestudeerd, van het Oude en Nieuwe Testament, de Koran, Griekse en Romeinse filosofen, tot Chinese filosofen en teksten van het hinduïsme en boeddhisme. Daaruit heeft hij tien Grote Ideeën gehaald die in meerdere werken voorkwamen.

Het boek heeft een hoofdstuk per Groot Idee waarin hij dat Idee aan de hand van prachtige citaten, metaforen en verhalen boeiend uitlegt. Tegelijkertijd toetst hij het Idee aan de inzichten van de moderne wetenschap. De oude wijsgeren blijken over het algemeen uitstekend psychologisch inzicht te hebben, al voegt de moderne wetenschap nieuwe en belangrijke inzichten toe.

Het eerste Grote Idee gaat over de tweedeling in ons hoofd. Aan de éne kant heb je het rationele, bewuste denken en aan de andere kant de emoties en de automatische processen. Haidt legt dat prachtig uit met een metafoor van een berijder (het rationele, bewuste denken) op een olifant (de emoties en de automatische processen). Deze tweedeling, die ik op een andere plek verder beschrijf, is essentieel om veel van de andere Grote Ideeën goed te begrijpen. Vaak wil de berijder het één, maar kiest de olifant voor het ander. En dat is niet altijd goed voor ons.

Ik ga hier nu niet alle tien Grote Ideeën beschrijven. In plaats daarvan pik ik er een paar vindingen uit van de vele die in het boek ter sprake komen (dit zijn niet de Grote Ideeën):

  • Mediteren helpt om de frequentie van negatieve en malende gedachten sterk te verminderen, en daarmee het geluksgevoel te verhogen. Het doel van mediteren is om de automatische gedachtenprocessen te veranderen, en het temt daarmee de olifant.
  • Het fenomeen van naïef realisme: Ieder van ons denkt dat hij de wereld ziet zoals het werkelijk is. Anderen die de wereld anders zien zijn bevooroordeeld door hun ideologie en eigenbelang. Wij zelf zijn natuurlijk niet bevooroordeeld.
  • Het is vooral de vooruitgang die je boekt in het bereiken van je doel, die je een goed gevoel geeft, en niet zozeer het behalen van je doel. Als dat laatste al een goed gevoel geeft, is het kortstondig. Haidt heeft er een mooie metafoor voor: Het laatste moment van succes is vaak niet meer opwindend dan de opluchting die je voelt als je je zware rugzak kunt afdoen aan het eind van een lange wandeltocht. Als je de tocht gedaan hebt om alleen dat plezier te voelen, dan ben je gek.
  • Het verschil tussen duidelijk zichtbare consumptie en niet duidelijk zichtbare consumptie. Het eerste doet men vooral om status te verwerven en om te laten zien hoe succesvol men is. Die nieuwe auto zal de buren wel imponeren. Je wordt er alleen niet gelukkiger van. Je went snel aan je nieuwe verworvenheden, en zodra de buren ook een een nieuwe auto hebben, zul je weer wat nieuws moeten hebben om je te onderscheiden. Toch zijn er wel uitgaven die wel bijdragen aan geluk. Dat zijn alleen geen uitgaven aan dingen, maar bijvoorbeeld aan activiteiten die je samen met anderen doet (een voorbeeld van niet duidelijk zichtbare consumptie). Activiteiten verbinden ons met anderen; dingen drijven ons vaak uit elkaar.

Haidt's boek is breed; hij behandelt veel onderwerpen uit de psychologie. En daarmee is het naast een boek over geluk, ook een uitstekende inleiding in de psychologie (zo wordt op sommige universiteiten het boek gebruikt voor het vak ‘Inleiding in de psychologie’).

Het boek heeft mij inzichten bijgebracht waarvan ik overtuigd ben dat ze zullen helpen om een beter, gelukkiger leven te leiden. Het boek staat in mijn persoonlijke Top 5 van beste boeken.

Links

www.happinesshypothesis.com: officiële website met veel informatie (tip)
©  2 0 0 7 - 2 0 0 8    G e r b e n    S o e p e n b e r g